05/08/2015

Employment law: Summer festival series N°5

Net als de 180.000 andere festivalgangers kwam Jacques, de CFO van uw bedrijf, enthousiast terug van een zomerfestival. Maandag na de bewuste driedaagse verschijnt er echter een foto op Facebook waarop in de achtergrond Jacques te zien is terwijl hij in een modderbad een verdacht lijntje snuift. Kan u hem ontslaan om dringende reden?

Uiteraard moeten de toepasselijke termijnen en vormvoorwaarden voor een dringende reden hoe dan ook nageleefd worden. Maar de voormelde situatie doet twee specifieke vragen rijzen: kunnen feiten uit het privéleven een ontslag om dringende reden rechtvaardigen en kan u zich daarvoor baseren op een Facebook-post?

In principe is het niet vereist dat de dringende reden verband houdt met de uitvoering van de arbeidsovereenkomst. Feiten uit het privéleven kunnen evenzeer een grond tot ontslag om dringende reden zijn, voor zover zij uiteraard de verdere professionele samenwerking definitief en onmiddellijk onmogelijk maken. Zo zou dronkenschap naast de werkvloer, dat leidt tot afwezigheid op het werk, een reden kunnen zijn tot ontslag om dringende reden. Ook druggebruik buiten de werkuren kan een dringende reden vormen, bijv. wanneer dit openlijk gebeurt en publiek wordt. U wil uw CFO en uw bedrijf uiteraard niet gelinkt zien aan dergelijk gedrag. Ook de functie van de werknemer zal meespelen om tot een dringende reden te besluiten. Een functie als CFO, met een zekere hiërarchie of een vertrouwensfunctie, is dus een verzwarende omstandigheid in dit verband.

Daarnaast is er de steeds terugkerende discussie rond Facebook-posts als bewijsmateriaal. Tot op heden is er in België geen specifieke wetgeving rond gebruik of misbruik van sociale media. Wel is er al rechtspraak in dit verband die aanvaardt dat, ondanks het recht op privacy van de werknemer, Facebookberichten gebruikt kunnen worden om een ontslag om dringende reden te staven.

Wanneer het profiel van uw werknemer publiekelijk toegankelijk is of hij bevriend is met een aantal collega’s van het bedrijf, dan wordt zijn profiel beschouwd als voldoende publiek en is de informatie beschikbaar op dit profiel in principe bruikbaar bewijsmateriaal. Zo heeft de rechtspraak reeds geoordeeld dat de Facebookinstelling die informatie enkel beschikbaar stelt voor “vrienden van mijn vrienden” geen garantie biedt op privacy voor de werknemer. Ook als de werkgever zelf geen toegang heeft tot het bewuste profiel, staat de rechtspraak veelal toe dat de informatie gebruikt wordt door de werkgever, voor zover de informatie regelmatig verkregen werd natuurlijk.

Zoals steeds bij een ontslag om dringende reden is waakzaamheid echter geboden !

**************************

Comme les 180.000 autres festivaliers présents, Jacques, le CFO de votre entreprise, est revenu enthousiaste d’un festival. Le lundi suivant les trois jours de festival, une photo apparaît toutefois sur Facebook, sur laquelle on peut voir Jacques en arrière-plan dans un bain de boue, reniflant une ligne blanche suspecte. Pouvez-vous le licencier pour motif grave ?

Bien entendu, en tout état de cause, les délais et conditions de forme applicables devront être respectés. Mais cette situation soulève deux questions particulières : des faits de la vie privée peuvent-ils justifier un licenciement pour motif grave et pouvez-vous vous baser à cet égard sur une publication Facebook ?

Par principe, il n’est pas exigé que le motif  grave soit lié à l’exécution du contrat. Des faits de la vie privée peuvent également justifier un licenciement pour motif grave, pour autant bien entendu qu’ils rendent la poursuite de la collaboration professionnelle immédiatement et définitivement impossible. Tel pourrait être le cas de l’ivresse en-dehors du travail, menant à une absence au travail. De même, l’usage de drogue en-dehors des heures de travail peut constituer un motif grave, par exemple lorsque cela se produit en public. Vous ne souhaitez évidemment pas que votre CFO et votre entreprise soient liés à un tel comportement. La fonction du travailleur peut également intervenir dans l’appréciation du motif grave. Une fonction, telle que celle de CFO,  appartenant à un certain niveau de hiérarchie ou un poste de confiance, est donc une circonstance aggravante à ce propos.

Par ailleurs, il y a toujours une discussion concernant les publications Facebook en tant qu’éléments de preuve. A l’heure actuelle, il n’existe pas en Belgique de législation spécifique concernant l’usage ou l’abus de réseaux sociaux. Il existe en revanche une jurisprudence qui accepte, malgré le droit à la vie privée du travailleur, que les publications Facebook puissent être utilisées afin de fonder un licenciement pour motif grave.

Lorsque le profil de votre travailleur est publiquement accessible, ou lorsque le travailleur est “ami” avec un certain nombre de membres du personnel de votre entreprise, son profil peut alors être considéré comme suffisamment public et l’information disponible sur ce profil peut être utilisée comme élément de preuve. La jurisprudence a en effet déjà jugé que le paramétrage de Facebook, qui rend cette information uniquement accessible pour les « amis de mes amis », n’offre pas de garantie de respect de la vie privée pour le travailleur. Même lorsque l’employeur n’a pas accès lui-même au profil concerné, le jurisprudence autorise souvent que l’information soit utilisée par l’employeur, pour autant que cette information ait été obtenue de façon légitime.

Comme toujours en matière de licenciement pour motif grave, la vigilance est de mise!